Przewodnik powstał by dostarczać w sposób jak najprostszy i maksymalnie funkcjonalny wiedzę o najbardziej znaczących, najważniejszych obiektach o walorach turystycznych istniejących na terenie miasta Płocka - budynkach, muzeach, pomnikach, miejscach pamięci narodowej... Powstał niezależnie od jakichkolwiek mediów, urzędów, polityków, a nawet instytucji zajmujących się turystyką itd. - na wszelki wypadek - by zachować neutralną jaźń przekazywanych w nim informacji (jaźń neutralną ekonomicznie, politycznie i historycznie) - zobowiązują do tego tak bogata historia tego miasta (ujęta na tej stronie w opisach obiektów), jak i sama idea poznawania świata (jego historii i dorobku).
W przewodniku tym ukazane są te obiekty, które od lat pretendują do najważniejszych, a w wielkim stopniu najchętniej odwiedzanych i wynika to z doświadczeń osób wizytujących Płock - tak pochodzących spoza tego miasta, jak i spoza tej aglomeracji. Owszem, nie ma w tym przewodniku kilku tablic pamiątkowych, również budynków, a także mniejszych i większych pomników - stało się tak z powodu ich obecnych remontów albo istnienia w mieście ważniejszych obiektów upamiętniających te same fakty.
Decyzja o zrobieniu przewodnika w tej formie, czyli internetowej (a nie drukowanej), została podjęta, gdyż w tej formie przewodnik będzie mógł być w miarę możliwości zawsze uaktualniany - by służyć turystyce.
Dziękując sponsorom za możliwość poświęcenia przez siebie czasu na opracowanie tego przewodnika.
Mariusz Sokołowski (Płocczanin) - inspirator i twórca tego przewodnika (to już 20 lat doświadczeń w opracowywaniu tego typu materiałów).
Kliknij na znaku pinezki obiektu, a wyświetli się przycisk do opisu obiektu
Użyj znaku miarki, by zbadać odległość.
Użyj okna lupy, by znaleźć dany obiekt lub adres.
Jeden z oddziałów Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Znajduje się w nim kolekcja około 1,8 tys. eksponatów z okresu międzywojnia – jest to największa w Polsce stała wystawa poświęcona sztuce tej epoki - zaprezentowane są w niej eksponaty autorstwa polskich i zagranicznych twórców.
W Art déco ma miejsce także ekspozycja poświęcona sylwetkom osób zasłużonych dla Płocka, jak i związanych z tym miastem - między innymi: Mirze Zimińskiej-Sygietyńskiej, Władysławowi Broniewskiemu, Tadeuszowi Mazowieckiemu i innym.
Jest tu także „Galeria Themersonów” prezentująca bogatą i wszechstronną twórczość Franciszki i Stefana Themersonów - pary awangardowych artystów polskiego pochodzenia (związanych z Płockiem), działających na arenie międzynarodowej przez ponad 50 lat w XX w.
Lokalizacja: ul. Kolegialna 6.
Budowana wraz murami obronnymi (od 1353 r.) z woli Kazimierza Wielkiego. Mur obronny był wykonany z kamienia i cegły, miał 9 m wysokości i 2 m grubości. Pierwotnie cały mur posiadał 19 baszt obronnych oraz 3 bramy wjazdowe do miasta.
W XVIII w. baszta ta została przebudowana na dom mieszkalny, dzięki czemu jako jedyna przetrwała do dzisiejszych czasów. Od 1891 r. do drugiej wojny światowej w baszcie tej (będącej ówcześnie w posiadaniu gminy żydowskiej) oraz w sąsiedniej kamienicy, mieścił się dom dla starców i kalek wyznania mojżeszowego, którego współfundatorem była płocka rodzina bankierska Flatau.
Od wojny baszta jest Skarbu Państwa - obecnie w baszcie mieści się delegatura Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Lokalizacja: ul. Zduńska 13a.
Najstarsza świątynia rzymskokatolicka w Płocku – najcenniejszy zabytek miasta – jedna z 5-ciu najstarszych katedr w Polsce. Miejsce spoczynku władców polskich. Pierwsza murowana katedra powstała tu niebawem po ustanowieniu w 1075 r. biskupstwa płockiego.
W 1130 r. na miejscu pierwszej zniszczonej przez Pomorzan katedry, rozpoczęto budowę nowej świątyni (w stylu romańskim) – została ona konsekrowana w roku 1144. Na przełomie XIII i XIV w. dobudowano do niej dwie wieże (w stylu gotyckim).
Bazylika ta jest miejscem wiecznego spoczynku władców polski: Władysława I Hermana, Bolesława III Krzywoustego i kilkunastu książąt mazowieckich, których szczątki zostały odnalezione - po wiekowych zawieruchach wojennych - dopiero w 1825 r. Katedra jest największą nekropolią Piastów mazowieckich.
W 1530 r. pożar zniszczył znaczącą część budowli. W 1534 r. wniesiono – z zachowaniem części ocalałych po pożarze murów - nową świątynię (w stylu renesansowym) z kopułą. Konieczna restauracja świątyni po zaborach odbyła się na początku XX w. Od 1946 r. odbywała się jej kilkunastoletnia (powojenna) odbudowa. Przez wieki dokonywane były liczne zmiany jej wnętrza (w stylach z różnych epok). W 2003 r. odbyła się znacząca renowacja wnętrza z uwzględnieniem tradycyjnego wyglądu - będącego przez wcześniejsze wieki.
Kaplica królewska
Kaplica Królewska będąca pod północną wieżą świątyni to sarkofag z marmuru (miejsce spoczynki od 1975 r. szczątków Władysława I Hermana i Bolesława III Krzywoustego), a także krypty podpodłogowe (miejsce spoczynku 13 innych książąt mazowieckich). Fronton sarkofagu wykonanego z czarnego marmuru jest wieńczony orłem z alabastru, a płyta sarkofagu insygniami królewskimi.
Obecnie w bazylice trwają pra
ce renowacyjne polichromii w stylu renesansowym, będących autorstwa Władysława Drapiewskiego - wykonanych w latach 1904-1914 oraz po roku 1920 - jednakże renowacje te nie przeszkadzają w sakralnym funkcjonowaniu bazyliki, jak i w możliwościach zwiedzania świątyni przez turystów.
Władysław Drapiewski jest laureatem papieskich krzyży: Laterańskiego (w 1928 r.) oraz Komandorskiego św. Grzegorza (w 1958) za swoje zasługi w dziedzinie ściennego malarstwa sakralnego.
Ważnym elementem wystroju bazyliki są także jej drzwi, nazwane Drzwiami Płockimi lub Magdeburskimi. Powstały one w latach 1152–1154 w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wz
niesionej w latach 1130–1144 katedry płockiej. Obecnie oryginalne drzwi znajdują się w zachodnim portalu soboru św. Sofii w Nowogrodzie Wielkim w Rosji, zaś w katedrze w Płocku od roku 1982 znajduje się ich kopia (odlew). Do dzisiaj nie jest wyjaśnione, dlaczego drzwi te opuściły płocką bazylikę - pewnym jest natomiast, że zostały rozmontowano do transportu, gdyż będące w soborze św. Sofii, mają inną kompozycję, niż oryginalne (istniejącej wcześniej przez około 250 lat w płockiej katedrze). Drzwi mają 3,6 m wysokości i 2 ich skrzydła łącznie 2,2 m szerokości.
Lokalizacja: ul. Tumska 1.
Wzniesiony w połowie XIX w. jako budynek murowany (w stylu klasycystycznym) - wcześniej (od XVIII w.) był budynkiem drewnianym.
Na miejscu zasypanej fosy zamkowej, tuż za domem biskupim, powstał ogród (pierwotnie rozciągający się aż do Wieży Zegarowej). Zawsze był siedzibą kanoników kapituły płockiej, a od 1872 r. siedzibą biskupią. W domu tym przez 33. lata mieszkał i kierował diecezją płocką bł. abp A. J. Nowowiejski. 
W budynku, w latach 1940-1945, okupanci urządzili kasyno oficerskie. W 1946 roku budynek stał się ponownie siedzibą biskupów płockich. W 1979 roku powiększono go dobudowując skrzydło od strony zamku, a przy nim duży taras.
Lokalizacja: pl. Narutowicza 10.
Został wybudowany w latach 1828-32 w stylu klasycystycznym. Autorem projektu był Jakub Kubicki – projektant, między innymi Placu Zamkowego w Warszawie.
Nazwę swoją zawdzięcza Oku Opatrzności, czyli charakterystycznej płaskorzeźbie dekoracyjnej umieszczonej w tympanonie.
O
d 1930 roku budynek jest własnością Towarzystwa Naukowego Płockiego (TNP).
Przygotowując remont budynku (dla potrzeb biblioteki) w latach 60., odkryto pod budynkiem fundamenty średniowiecznych piwnic (oraz piec chlebowy) - piwnice te są obecnie wykorzystywane przez lokal gastronomiczny.
Od roku 1976 w budynku mieś
ci się Biblioteka im. Zielińskich, której rodowód sięga 1820 r., czyli czasów założenia biblioteki TNP przy Szkole Wojewódzkiej Płockiej. Biblioteka im. Zielińskich posiada jedyne zbiory biblioteczne w Płocku, które ocalały II Wojnę Światową. Obecne zbiory biblioteki to już ponad 160 tys. woluminów.
Jednymi z darczyńców zbiorów biblioteki była rodzina Zielińskich, która przekazał tej bibliotece w II poł. XIX w. własne, zbierane pokoleniami ponad 20 tys. woluminów (m. in. inkunabuły) - właśnie stąd pochodzi nazwa imienia tej biblioteki, nadana jej w 1907 r. przez TNP.
Lokalizacja: pl. Narutowicza 2.
Kanonia dobudowana w końcu XIV w. do muru obronnego miasta. W XVI w. dobudowano obszerne sklepione piwnice, które aż do XX w. wykorzystywano do przechowywania żywności.
Jak mówią niektóre dokumenty, dom ten został przebudowany w XVI w. na dom mieszkalnym (z XIV-to wiecznej stajni) - uczynił to starosta płocki Andrzeja Sieprski. W 1717 r. budynek został zaadoptowany na seminarium duchowne.
Obecna nazwa budynku pochodzi od herbu szlacheckiego znajdującego się na południowej ścianie jego poddasza. Jest to herb Trąby (używany i przez Radziwiłłów) z koroną barona i kapeluszem biskupim - prawdopodobnie związanych z Aleksandrem Gintowt-Dziewałtowskim, biskupem sufraganem płockim (w latach 1875-1883) lub z magnatem Karolem Radziwiłłem (1734-1790).
Po II Wojnie Światowej przez lata mieściła się w Domu pod Trąbami restauracja z fontannami. Obecnie budynek jest znów w dyspozycji Kurii Diecezji Płockiej.
Lokalizacja: ul. Mostowa 1.
Budynek przy pl. Obrońców Warszawy 8, to historyczny obiekt z 1905 roku, w którym mieścił się Bank Państwa, później Bank Polski, a następnie Narodowy Bank Polski (NBP).
Budynek został wybudowany w stylu eklektycznym według projektu Bolesława Ziemkiewicza - z założeń, dla celów bankowych.
Podczas budowy budynku został odkryty grobowiec z przełomu V i VI w.
Jednym z pracowników NBP był ojciec urodzonego w Płocku poety Władysława Broniewskiego.
Do 2003 r. w tym obiekcie funkcjonował Oddział NBP, obecnie znajduje się tu siedziba prokuratury.
Lokalizacja: pl. Obrońców Warszawy 8.
Została wybudowana około 1445 r. z inicjatywy Stefana z Mniszewa, który był płockim i warszawskim kanonikiem oraz kanclerzem księcia warszawskiego Bolesława IV.
Kanonia ta jest jedną z płockich budowli, która przetrwała przez wieki, nie będąc nigdy zburzoną.
Budynek ten został zakupiony w 1908 r. przez Towarzystwo Naukowe Płockie i jest do dzisiaj jego główną siedzibą. Obecnie mieści się tutaj zarząd TNP oraz dział zbiorów specjalnych Biblioteki im. Zielińskich (prowadzonej przez Towarzystwo).
Takich kanonii na terenie miasta było więcej, jednakże były one drewniane i spłonęły, a murowane zostały zburzone (i przez losy wojenne, i w wyniku przebudowy miasta).
Wnętrze kanonii można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu.
Lokalizacja: pl. Narutowicza 8.
Budynek powstał w latach 1802-1803 (w stylu neoklasycystycznym) - jeszcze, gdy Płock był pod zaborem pruskim.
Budynek został zaprojektowany przez Dawida Gilly – współzałożyciela Akademii Budowlanej w Berlinie (obecnie Uniwersytet Techniczny w Berlinie). Gilly był autorem, między innymi projektu pałacyku we Freienwalde dla królowej Luizy oraz urbanistycznego Górnego Miasta w Poznaniu.
Plac naprzeciwko kamery (dawniej Panieński, Floriański, Powstańców Warszawy, obecnie Obrońców Warszawy) został zaprojektowany w 1805 r. przez Prusy i zabudowany w latach 20. XIX w., za staraniem zasłużonego dla Płocka Floriana Kobylińskiego (dodane zostały aleje spacerowe oraz dające cień pasma drzew).
W 1844 r. odbyła się rozbudowa kamery przez władze rosyjskie. Gmach przez cały okres swojego istnienia był siedzibą władz (najpierw pruskiej komory celnej, później władz regionu).
Lokalizacja: ul. Kolegialnej 15 (płn.-wsch. część pl. Obrońców Warszawy).
Jeden z najstarszych kościołów w Płocku - jego historia sięga 1225 r., kiedy do Płocka przybyli dominikanie. Jest obecnie najstarszym, istniejącym ceglanym kościołem w województwie mazowieckim.
Świątynia została wybudowana dla dominikanów z inicjatywy księcia Konrada I Mazowieckiego – jej konsekracja odbyła się w 1234 r. Po ukończeniu budowy kościoła zostały wzniesione przy nim dzwonnica i budynek klasztorny. Pod koniec XV w. pożar zniszczył większość zabudowy. Z końcem XVI w. świątynia została odbudowana w stylu późnogotycki.
W 1945 roku budynek kościoła przywrócono wyznaniu rzymskokatolickiemu, zaś dopiero w 1964 r. katolicy
odzyskali większość zabudowań duchownych Górki. Obecna parafia rzymskokatolicka powstała w 1975 r.
Dawny budynek klasztorny został przeznaczony, między innymi na siedzibę płockiej parafii prawosławnej.
Lokalizacja: ul. T. Kościuszki 16, zaś cerkiew ul. T. Kościuszki 18 (wejście do cerkwi od ściany poł.-wch. budynku - od Parku na Górkach).
Gmach wybudowano w 1902 r. dla potrzeb Dyrekcji Szczegółowej Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego - pierwszej polskiej instytucji bankowej (stowarzyszenia właścicieli ziemskich Królestwa Polskiego z siedzibą w Warszawie).
Budynek zaprojektowali w stylu eklektycznym architekci Apoloniusz Nieniewski i Władysław Kozłowski (współprojektanci, m. in. Hal Mirowskich w Warsz
awie). Po przeniesieniu Towarzystwa Kredytowego do Warszawy, w latach 30. XX w. gmach należał do Zgromadzenia Sióstr Służek Najświętszej Marii Panny Niepokalanej. Od połowy lat 70. XX w. do 1989 r. budynek był siedzibą KW PZPR (dawnego woj. płockiego).
W 1990 r. zabytkowy gmach zakupiła ówczesna Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Płocku. Po likwidacji woj. płockiego, bibliotekę przejął samorząd Płocka. Placówka otrzymała wówczas nową nazwę, Książnica Płocka im. Władysława Broniewskiego.
W 2015 r. wykonano remont elewacji głównej. Kolejne prace remontowe były w latach 2024-2026, w tym i dzięki środkom z Budżetu Obywatelskiego Płocka. Obecnie biblioteka i działających 13 jej filii na terenie miasta, posiada w swym księgozbiorach ponad 461 tys. woluminów.
Lokalizacja: ul. Kościuszki 6.
Początki jej powstania sięgają roku 1150, kiedy to Dobiechnia (wdowa po wojewodzie Wojsławie) ufundowała świątynię i utworzyła fundusze dla 5 kanoników. Oficjalnie przyjmuje się, że powstała w tym miejscu kolegiata powołała do życia szkołę typu trivium w 1180 r., i za tę datę uznaje się powstanie Małachowianki.
Około 1240 r. patronat nad budynkiem, z rąk biskupa przejął Książę Bolesław I, syn Konrada I Mazowieckiego. Istnienie szkoły w tym okresie jest już potwierdzone w dokumentach. Około 1350 r. kolegiata została przebudowana na styl gotycki. W latach 70. XV w. do fasady dobudowano od strony Wisły monumentalną wieżę, w której ówcześnie funkcjonowała kaplica Świętego Krzyża i kapitularz (to w niej istniało w XX w. - przez lata, od 1980 r. - małe obserwatorium astronomiczne). Sprowadzeni do Płocka w 1611 r. jezuici zostali ulokowani obok kolegiaty i rozpoczęli działalność edukacyjną – podnieśli poziom szkoły do rangi kolegium. W latach 1675-1682 obok kościoła powstał nowy murowany gmach, do dziś stanowiący funkcjonalne skrzydło szkoły. Od 1773 r. szkoła była pod władaniem Komisji Edukacji Narodowej – budynki szkoły zostały wyremontowane i przebudowane.
W okresie zaborów pieczę nad szkołą sprawowały władze pruskie, a po 1815 roku carskie.
W okresie II Wojny Światowej szkoła prowadziła działalność edukacyjną jedynie konspiracyjną. Rozbudowa szkoły nastąpiła w latach 60. i 70. XX w. oraz w latach 2012-2014 (m. in. ze środków UE). Po tym okresie zaczęło istnieć w szkole atrakcyjne muzeum ze ścieżkami dydaktycznymi w podziemia
ch oraz tarasem widokowym na gotyckiej wieży. Po pracach remontowych szkoły, na jej terenie powołano zewnętrzne ossuarium, w którym złożono szczątki około 600 osób pochowanych dawniej przy kolegiacie. Zwiedzanie przez turystów tego muzeum jest możliwe, za uzgodnieniami ze szkołą.
Aula szkolna (dawna kaplica) pokryta jest odnowionymi obecnie freskami z początków XX w. - autorem ich jest Władysław Drapiewski.
W szkole tej zaczerpnęli swej edukacji, m. in.: św. Andrzej Bobola, Maciej Sarbiewski poeta i kaznodzieja króla Władysława IV, Wojciech Szweykowski pierwszy rektor Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Kajetan Morykoni inicjator powołania TNP, Hipolit Gawarecki wybitny regionalista, bł. Florentyn Koźmiński, Gustaw i Józef Zielińscy (których znakomite zbiory stały się podstawą biblioteki ich imienia w Płocku), a także: Ignacy Mościcki (prezydent RP), Tadeusz Mazowiecki (premier) i podróżnik Tony Halik.
Lokalizacja: ul. Małachowskiego 1 (wejście główne od ul. Teatralnej).
Powstało w 1903 r. z inicjatywy ks. A.J. Nowowiejskiego, późniejszego biskupa płockiego i jego imię nosi. Początkowo mieściło się w specjalnie dla celów muzealnych wybudowanym budynku (obecne Stare Muzeum), zaprojektowanym przez Stefana Szyllera – architekta, autora projektantów, między innymi: Gmachu Głównego Politechniki Warszawskiej oraz warszawskiej Zachęty.
Muzeum od 12 czerwca 2008 r. mieści się również w oddalonym o 60 m od Starego Muzeum, byłym Zamku Książąt Mazowieckich (nazywanym obecnie opactwem pobenedyktyńskim, dla upamiętnienia przekazania w 1532 r. części zamku książęcego zakonowi benedyktynów, zaś po I Wojnie Światowej całości tej budowli).
Muzeum posiada w swoich dwóch lokalizacjach eksponaty o charakterze sakralnym: tkaninę, złotnictwo, rękopisy, malarstwo, a także świeckie zbiory z wykopalisk archeologicznych przeprowadzonych na terenie Mazowsza. Obejrzeć tam można, między innymi: kielich Konrada Mazowieckiego, hermę św. Zygmunta z piastowskim diademem oraz gotyckie 
monstrancje, a także wystawy, takie jak: Chrystus w sztuce, XII-to wieczna Biblia Płocka oraz obrazy z cyklu „Madonny z poezji polskiej”, będących autorstwa Wiesławy Kwiatkowskiej.
Lokalizacja: ul. Tumska 3A (opactwo pobenedyktyńskie) i Tumska 2 (Stare Muzeum).
Powstało w Płocku, w 1821 r. - jest ono najstarszym muzeum publicznym w kraju powołanym do istnienia na skutek decyzji władz Królestwa Polskiego. Już jednak z końcem lat trzydziestych (XIX w.) jego działalność całkiem zamarła.
Muzeum wznowiło działalność po 1907 roku, w związku z reaktywowaniem Towarzystwa Naukowego Płockiego. Do roku 1930 jego zbiory szybko się rozrastały – z 2 do 13 niezbędnych na ekspozycje eksponatów pomieszczeń, zajmując tym samym kolejne lokale przy dawnym Rynku Kanonicznym (obecnie Pl. Narutowicza) – przez jakiś czas mieściło się także w Domu pod Opatrznością.
Podczas okupacji lokale muzeum zostały zamienione przez Niemców na biura rachunkowości rolnej, zaś eksponaty uległy wręcz zdziesiątkowaniu.
Po wojnie muzeum ruszyło na nowo 1 grudnia 1945 r. W 1945 r. przeszło pod zarząd władz krajowych, niosąc nazwę: Muzeum Mazowsza Płockiego. W latach 50. i na początku 60. borykało się trudnościami finansowymi - jedynie prace prowadzone pod kierownictwem Krystyny Mierzejewskiej (z męża Hejke), dały kolejne działy, takie jak: archeologii (w 1952 r.), przyrody (w 1953), geologii (w 1954) i historii (w 1955). Pod obecną nazwą - Muzeum Mazowieckie w Płocku - instytucja ta zaczęło działać od 1968 r., ze ścisłym programem: gromadzenia i prezentacji zbiorów ukazujących dzieje Mazowsza i sztuki secesyjnej.
Od 16 maja 1973 r. muzeum miało swoją siedzibę w Zamku Książąt Mazowieckich (obecnie mieści się w tym miejscu Muzeum Diecezjalne).
W siedzibie głównej muzeum są dwa działy ekspozycyjne.: kamienica secesyjna – tu można obejrzeć, między innymi otwartą od 2005 roku i wciąż wzbogacaną wystawę poświęconą secesji (krajowej i zagranicznej) oraz sztuce okresu Młodej Polski, zaś w dziale 2. - 10 wieków Płocka - można poznać historię miasta Płocka, w prezentowanyc
h tam zbiorach archeologicznych, historycznych i numizmatycznych - 40 m/kw tego działu zajmuje jedna z najbardziej unikatowych w polskim muzealnictwie makieta Płocka z 1800 roku - eksponowana we współczesnej, oryginalnej oprawie multimedialnej. W muzeum mają miejsce także różne wystawy okazjonalne i imprezy kulturalne.
Muzeum Mazowieckie posiada łącznie 7 oddziałów (5 w Płocku oraz po jednym w Wiączeminie Polskim i Wyszogrodzie). Dwa z 5 istniejących w Płocku oddziałów muzeum jest ujętych w powyższym opisie, zaś pozostałe 3 są na tej www - w blokach o nazwach: Art déco, Spichlerz i Muzeum Żydów Mazowieckich.
Lokalizacji: ul. Tumska 8 – 2 działy Kamienica secesyjna i 10 wieków Płocka.
Muzeum funkcjonuje w dziewiętnastowiecznym budynku dawnej synagogi małej. Budynek powstał w latach: 1821-1823, zaś obecny kształt otrzymał w połowie XIX w.
W latach 1950-1969 działał tu zakład dziewiarski, zaś samo muzeum funkcjonuje dopiero od 2013 r. W muzeum prezentowane są wystawy: historia Żydów na Mazowszu (w tym i, w okresie okupacji) oraz ekspozycja ukazująca elementy kultury Żydów w Polsce na przykładzie kuchni, muzyki, świąt, zwyczajów oraz architektury żydowskiej.
Wyjątkowym eksponatem jest tu XIX-to wieczna szafa aron ha-kodesz, w której przechowywane są zwoje Tory, nawinięte na wałki, spisane ręcznie w języku hebrajskim (na pergaminie).
Muzeum Żydów Mazowieckich jest jednym z oddziałów Muzeum Mazowieckiego w Płocku.
Lokalizacja: ul. J. Kwiatka 7
Budynek został wniesiony w 1837 r. z przeznaczeniem na wartownię dla carskiego wojska.
Odwach zaprojektował Jakub Miklaszewski - znany mazowiecki architekt, asesora budownictwa Komisji Województwa Płockiego.
W 1918 podczas walk o niepodległość rozbrojono stacjonujące w tym budynku wojska niemieckie, zaś w 1920 r. budynek ten posłużył Polakom dla obrony, m. in.: płockiego mostu przed najeźdźcami bolszewickimi.
Lokalizacja: ul. Tumska 4.
Budowla powstawała od 1600 r. na gotyckich murach obronnych miasta, za decyzją biskupa Wojciecha Baranowskiego. Biskupi w niej nie mieszkali, więc kiedy tylko przez Płock przechodziły jakieś wojska, zajmowały pałac – między innymi dlatego przez lata gmach ten wymagał wielokrotnie remontu.
Pod koniec XVII w. budynek został wzniesiony praktycznie na nowo, a prace nad nim dokończył dopiero w XVIII w. biskup Jerzy Michał Poniatowski - najmłodszy brat Stanisława Augusta Poniatowskiego. W 1779 r. za zgodą bp Onufrego Kajetana Szembeka pałacowe stajnie i wozownie przeznaczono na składy zboża. Nieco później w pałacu utworzono lazaret wojskowy i piekarnię.
W 1812 roku zamieniono go w koszary i szpital, co niestety zaskutkowało kolejną dewastacją budowli. W 1866 roku pałac został skonfiskowany przez władze carskie, a po 1879 roku został rozbudowany prze nie (w stylu klasycystycznym) i przeznaczony na sąd okręgowy, hipotekę i izbę skarbową.
W okresie okupacji w dawnym pałacu biskupim mieściły się sądy i hipoteka. Do dziś pozostał jego architektoniczny (klasycystyczny) charakter. Obecnie siedzibę mają tu instytucje sądowe.
Lokalizacja: pl. Narutowicza 4-6.
Znany jest także i pod swoją nazwą historyczną Pałacyk Flatauów.
Murowany budynek w stylu neorenesansowym został wzniesiony w latach 1885-1886 przez rodzinę Flatauów - XIX-to wiecznych przemysłowców, handlowców i prowadzących kantor bankierski. Rodzina ta znana była również z działalności filantropijnej - ofiarowała dwa swoje budynki w Płocku, na rzecz przytułku dla starców i kalek, wyznających wiarę mojżeszową (znanego też pod nazwą Dom Starców i Kalek im. Małżonków Flatau).
W międzywojniu, w pałacyku tym mieściła się filia Banku Przemysłowego i Powiatowa Kasa Chorych.
Od 1985 r. pełni on funkcję Urzędu Stanu Cywilnego - popularna nazwa to pałac ślubów.
Lokalizacja: ul. Kolegialna 9.
Ta kolegiata pw. św. Bartłomieja to najstarszy kościół parafialny Płocka. Stanowi przykład barokowej architektury sakralnej z elementami gotyckimi - w tym roku obchodzi swoje 670 lecie.
Została wzniesiona z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego - konsekrowana 23 kwietnia 1356 r. Pierwotnie była to gotycka budowla z fasadą od strony Wisły i z prezbiterium od strony rynku. W jej wnętrzu znajdowały się cztery kaplice boczne i 22 ołtarze. Ołtarze te należały, m.in. do bogatych mieszczan, bractw religijnych i cechów rzemieślniczych.
W XVI w. przebudowano świątynię na styl renesansowy. Pracami kierował Jan Baptysta Wenecjanin – jeden z budowniczych także i płockiej katedry. W wystroju Fary pojawiły się ówcześnie filary z arkadami i kolebkowe sklepienie.
Na początku XVII w. zbudowano przy świątyni wolnostojącą dzwonnicę. Następnie, jeszcze w XVII stulecia pożary i wojny doprowadziły do ogromnych zniszczeń kościoła, dodatkowo wydarzenia związane z wojną północną (1700-1721) spowodowały znaczne zubożenie Płocka, w tym i wielu innych tu świątyń.
W 1729 r. rozpoczęto starania o przeniesienie do Fary kapituły kolegiackiej z podniszczonego kościoła pw. św. Michała (obecnie Małachowianki) – tylko częściowo się to udało (z powodu istniejącej w tym okresie wielkiej zawieruchy dziejowej). W 1732 r. z pierwszego kościoła przeniesiono do fary jedynie wszystkie srebra, paramenty oraz sprzęty kościelne. W latach 1740-1775 dokonano gruntownej przebudowy kościoła w stylu późnobarokowym – rozebrano wszystkie kaplice, główny ołtarz został umieszczony przy ścianie od strony rzeki Wisły, zaś wejście do świątyni przeniesiono na ścianę od strony rynku. W arkadach zostało ustawionych siedem barokowych ołtarzy bocznych. W 1865 r. przeniesiono do Fary wczesnobarokowy, marmurowy ołtarz główny z kościoła pobenedyktyńskiego św. Wojciecha (z kościoła, którego powstanie datuje się na przełom XI i XII w., przeniesionego później do miejscowości Kikuł).
W tym samym czasie i stylu powstał również budynek plebanii. Aż do 1929 r. świątynia była jedynym kościołem parafialnym na terenie Płocka. W latach 1939-40 wykonano polichromię wnętrza wg projektu Władysława Drapiewskiego.
W czasie II wojny światowej Fara była jedynym czynnym kościołem w całym dekanacie.
W 2007 r. odkryto pierwotne wejście do świątyni, znajdujące się na miejscu obecnego prezbiterium oraz gotycko-renesansowe okna z XVI wieku. W latach 2013-2014 przeprowadzono rewitalizację kościoła. Podczas prac odkryto m.in. rozetę, która znajdowała się w ścianie zach. nad pierwotnym wejściem do świątyni.
Płocka Fara nosiła tytuł kolegiaty do 1819 r., po czym tytuł ten został zniesiony. 2 kwietnia 2015 r., podczas obchodów 940-lecia istnienia diecezji płockiej - po 196 latach przerwy – podniesiono Płocką Farę do znó do dawnej rangi kolegiaty.
Lokalizacja: róg ul. Kazimierza Wielkiego 1.
Pierwszy ratusz w Płocku stał od pocz. XV wieku na środku rynku – budowla ta była w stylu gotyckim i został rozebrana na początku XIX w. Podwaliny dzisiejszego ratusza dał dwupiętrowy, klasycystyczny budynek wybudowany w latach 1824-1827 - według projektu Jakuba Kubickiego – architekta rządowego i ucznia Dominika Merliniego (któremu także przypisuje się wpływ na wygląd ówczesnego budynku).
Budynek był później kilkukrotnie rozbudowywany i przebudowywany, m.in. w 1837 r. (kiedy to dodano mu wieżyczkę), oraz kolejno: w II poł. XIX w. i w 1930 r. (kiedy to zespolono z ratuszem sąsiadujące kami
enice.)
Obecnie ratusz liczy trzy kondygnacje i jest jednym z największych budynków administracji na Mazowszu. Najstarsza, środkowa część fasady jest ozdobiona kolumnami jońskimi i herbem Płocka. Nad wejściem znajduje się balkon, nad którym umieszczono fryz i tympanon z herbem Płocka. Najwyższym elementem budynku jest ośmioboczna, obita blachą wieża z zegarem.
Z wieży Ratusza, codziennie o godz. 12:00 i 18:00, grany jest - skomponowany w 1937 przez ks. Kazimierza Starościńskiego (profesora śpiewu w płockim Wyższym Seminarium Duchownym) - hejnał miasta. Atrakcją na wieży są też ruchome rzeźby Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego (kreujące scenę pasowania na rycerza).
Lokalizacja: Stary Rynek 1.
Rogatki miejskie w Płocku to klasycystyczne budynki powstałe w latach 1816–1825, po likwidacji średniowiecznych murów miejskich.
Zostały zaprojektowane przez Jakuba Kubickiego (projektanta, między innymi 18 pawilonów rogatkowych w stolicy).
Rogatki służyły kiedyś za punkty poboru opłat (tzw. myta lub akcyzy), a także pomagały w poprawie bezpieczeństwa w aglomeracji. Najbardziej znane z nich to Rogatki Warszawskie (Wyszogrodzkie) na ul. Wyszogrodzkiej. Obecnie istnieją również Rogatki Dobrzyńskie oraz Rogatki Płońskie. Do dziś nie przetrwały 4-te z nich: Rogatki Bielskie.
Rogatki płockie pozostają unikalnymi na Mazowszu przykładami architektury municypalnej (budynków użyteczności publicznej) z początków XIX w. Na fotografii obok: Rogatki Warszawskie.
Lokalizacja: al. J. Kilińskiego 6A i 8A - róg al. J. Kilińskiego z ul. Wyszogrodzką.
Korzenie tej instytucji sięgają lat 90. XIX w., gdy bł. ks. Antoni Juliana Nowowiejski i matka Kolumbina (Jakobina Łabanowska) zaczęli działać w Płocku na rzecz pomocy kobietom potrzebującym wsparcia moralnego i materialnego.
Zaistniała za ich wolą instytucja zaczęła od 1893 r. funkcjonować w kamienicy przy Starym Rynku (w Płocku) - od 1899 pod nazwą Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia (w skrócie ZMBM). W latach 1893-1899 ich baza lokalowa została rozbudowana - dzięki ofiarności mieszkańców Płocka oraz pracy samych sióstr i ich podopiecznych.
W 1894 r. do jednego z budynków ich siedziby dobudowano w podwórzu oficynę, w której powstały pomieszczenia mieszkalne oraz piekarnia, a z czasem i prasowalnia, pralnia, pracownia haftu, szwalnia (bielizny i kołder), również pracownia kuchenna. Pracownie te, wraz ze szkołą teoretyczną działająca przy ZMBM, pełniły funkcję edukacji podopiecznych zgromadzenia - w latach 30. XX w. zgromadzenie posiadało pod opieką 100 dziewcząt.
Po zakończeniu II wojny światowej siostry kontynuowały swą działalność do 22 czerwca 1950 r., w którym to dniu komunistyczne władze zakazały im dalszego funkcjonowania, zaś budynki po nich otrzymał Ośrodek Szkolno-Wychowawczy.
Dopiero w 1990 r. siostry powróciły na swoje posesje. Jeszcze w tym samym roku nastąpiło poświęcenie pierwszej kaplicy sióstr Matki Bożej Miłosierdzia.
W 2007 r. siostry rozpoczęły w Płocku budowę nowego Sanktuarium Bożego Miłosierdzia - w miejscu pierwszego objawienia Jezusa Miłosiernego św. s. Faustynie (poprzednia kaplica nie mieściła już wiernych). Sanktuarium cały czas jest wzbogacane – dla wiernych otwarto je 31 maja 2017 r. Od 2009 roku przy sanktuarium znajduje się tzw. okno życia.
Lokalizacja: Stary Rynek 14-18.
Przez Płock przechodził szlak handlowy znaczony rzeką Wisłą, dzięki czemu miasto już od XV w. zawdzięczało swój rozwój. Na wysokim brzegu rzeki Wisły ulokowano infrastrukturę handlową szlaku – magazyny do składowania towarów, które transportowano szlakiem wodnym.
Kiedy szlak wiślany utracił swoją wiodącą rolę, niektóre budynki rozebrano, a część z nich osunęła się do Wisły na skutek erozji skarpy, zaś część z nich zniszczyły pożary.
Obecnie w jednym z tych spichlerzy mieści się Archiwum Państwowe, zaś w drugim Działu Etnografii Muzeum Mazowieckiego w Płocku (nazywany formalnie: Spichlerz). Dzięki przystosowaniu starego magazynu (w tym i na podstawie środków z UE) dla potrzeb muzeum, Spichlerz oferuje stałe i okresowe wystawy o charakterze lokalnym i zagranicznym: zbiorów etnograficznych, sztuki, jak i okazjonalne. Obecnie stały zbiór eksponatów Spichlerza to już prawie 10 tys. muzealiów.
Lokalizacja: ul. K. Wielkiego 11b.
Istnienie Starego Rynku w układzie przestrzennym miasta praktycznie nie zmieniło się od czasów, gdy rynek ten został ukształtowany w XIV w. Aż do 1877 r. plac rynku pełnił rolę targowiska.
W większości drewniana zabudowa placu ulegała częstym pożarom - największe z takich w 1545 r. i 1616 r. spowodowały doszczętne zniszczenie większości tych budowli. W 1877 roku plac rynku gruntownie przebudowano – dodano na nim zadrzewione alejki spacerowe, estradę i ozdobne pawilony. W czasie II wojny światowej Niemcy usunęli część elementów placu, by w ich miejscu wykopać rowy i umocnienia przeciwlotnicze.
Budynek Ratusza został wzniesiony w stylu klasycystycznym, w I poł. XIX w., kolejno rozbudowywany w II poł. XIX i w międzywojniu - więcej opisu dotyczącego tej budowli jest na tej www., w bloku Ratusz.
Istniejące wokół Starego Rynku kamienice posiadają rodowód z końca XVIII i XIX wieku. Do najstarszych należy, znajdująca się pośrodku pierzei, barokowa kamieniczka z końca XVII w. (Stary Rynek 17), która przetrwała do naszych czasów w prawie niezmienionym kształcie (oparła się pożarom, wojnom i innym klęskom) - jest w niej obecnie restauracja. Kolejną jest kamienica z XVIII w. (ul. Grodzka 2), zaś budynek oznaczony numerem 8 to dawny Hotel Berliński zbudowany w I połowie XIX w (obecnie Dom Darmstadt).
Stary Rynek nr 14-18 stanowi zespół budynków dawnego Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. W latach trzydziestych XX w. było to miejsce pobytu i objawień św. s. Faustyny Kowalskiej. Obecnie znajduje się tu także nowe Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Więcej o ZMBM i sanktuarium jest w bloku Sanktuarium Miłosierdzia Bożego (na tej www).
Na uwagę zasługuje również budynek narożnej kamienicy (Stary Rynek 27),
wzniesionej około 1818 r. Pozostała zabudowa okalająca Stary Rynek jest w stylu klasycystycznym. Zachowany został także zabytkowy zegar słoneczny (z 1793 roku), znajdujący się przy ratuszu.
Pośrodku rynku - zgodnie z życzeniem mieszkańców - stanęła nowoczesna podświetlana fontanna, której nadano imię Afrodyta (jest tam od 2000 roku). W pobliżu fontanny jest ławeczka pomnikowa, upamiętniająca założyciela najstarszego w Płocku dziecięcego Zespołu Pieśni i Tańca "Dzieci Płocka" - zasłużonego dla miasta działacza społecznego Wacława Milke.
Zimą, na rynku instalowane jest sztuczne lodowisko. Na terenie Starego Rynku - głównie w sezonie letnim - odbywają się różne imprezy kulturalne, sportowe i handlowe, jak i eksponowane są różne okazjonalne wystawy (głównie o tematyce historycznej), pełniące wobec ich odbiorców ważną rolę poznawczą.
Lokalizacja: pl. Stary Rynek.
Szpital praktycznie powstał już w 1405 r., gdy księżna Aleksandra (żona Ziemowita IV, siostra króla Polski Władysława II Jagiełły) ufundowała drugi w Płocku klasztor ze szpitalem dla biednych.
Szpital ten istnieje nieprzerwanie od 600 lat. Z dokumentów wynika, iż klasztor ze szpitalem mieścił się wcześniej przy obecnej istniejącej ul. Piekarskiej, a w listopadzie 1591 r. został umieszczony w kolegium pojezuickim (obecnej Małachowiance).
W 1911 roku zwiększono liczbę łóżek, w międzywojniu powstały nowe oddziały szpitala. W czasie II Wojny Światowej szpital leczył tylko Niemców.
W latach 1945-1950 odbudowano zniszczone w trakcie wojny budynki oraz struktury szpitala. Jako szpitalny goniec pracował w nim, między innymi Tadeusz Mazowiecki – późniejszy premier Rzeczpospolitej.
Na terenie szpitala znajduje się do dzisiaj murowany budynek z mansardowym dachem - pochodzący z końca XVIII w. - jest to dawna kaplica masońska (użytkowana przez lożę zrzeszającą carskich oficerów wojskowych).
Jeszcze w 1945 r. rozszerzono administracyjnie szpital o dwa inne: Świętego Aleksego i żydowski Izaaka Fogla . Od 1989 r. szpital stale się rozwija.
Lokalizacja: ul. Tadeusza Kościuszki 28.
Fragment murów obronnych Płocka, wzniesionych w połowie XIV w. przez króla Kazimierza Wielkiego. Mury obronne wybudowano z cegły na kamiennym fundamencie, na mocy umowy z 1353 r., zawartej między Kazimierzem Wielkim, a miastem
W 1532 roku miało miejsce obsunięcie się części wiślanej skarpy, które spowodowało zniszczenie sporego odcinka muru miejskiego - umocnienia będące w tym miejscy nie zostały już po katastrofie odbudowane. Duże zniszczenia murów nastąpiły w czasie „potopu” szwedzkiego w latach 1655–60 i wojny północnej z lat 1700–21. Mury miejskie straciły wtedy swe militarne znaczenie - rozpoczęto adaptowanie baszt na cele mieszkalne. Pod koniec XVIII miały miejsce pierwsze rozbiórki, a w 1803 roku władze pruskie wydały zgodę na ich kontynuowanie.
Do dzisiaj pozostał praktycznie, tylko ten ich fragment.
Lokalizacja: róg ulic Bielskiej i J. Kwiatka.
Jest jedną z budowli powstałych w ramach budowanego w latach 1892 – 1894 systemu miejskich wodociągu. System zaprojektował inżynier z Moskwy Selewka Chessina.
Wieża ta, to pięciopiętrowy (24 m wysokości), ośmioboczny budynek z czerwonej cegły. Pierwotnie zbiornik umieszczony na najwyższej jej kondygnacji posiadał pojemność siedmiu tysięcy wiader.
Wieża została poważnie uszkodzona podczas I Wojny Światowej. Po 1929 r. została przeprowadzona gruntowna modernizacja wodociągów (w tym i samej wieży). II Wojna Światowa także przyniosła jej zniszczenie.
Od tego czasu mieściło się w niej do 1993 r. zakładowe archiwum wodociągów. Następnie użytkowana była jako galeria sztuki. W latach 2010-2014 została poddana kompleksowemu remontowi, dobudowano także piętrowy zadaszony taras przed jej wejściem (wyposażony w windę dla osób niepełnosprawnych).
Podczas prac remontowych odkryto w wieży pamiątkową tabliczkę (pisaną cyrylicą): „14/26 maja 1894 roku od narodzenia Chrystusa wykonano zakładkę pod wieżę ciśnień wodociągu miasta Płocka”.
Obecnie wieża jest użytkowana przez lokal gastronomiczny.
Lokalizacja: ul. Warszawska 26.
W 1815 roku Płock przeszedł pod panowanie rosyjskie. Po upadku powstania listopadowego brak miejsca dla wszystkich, którzy nie pogodzili się z faktem utraty przez Polskę niepodległości, skłonił władze rosyjskie do podjęcia decyzji o budowie nowego budynku więzienia.
Zamiar ten został zrealizowany w 1846 roku. Wówczas powstał gmach więzienny utrzymany w stylu gotyku angielskiego, według planów Henryka Marconiego - włoskiego architekta, działającego do 1822 r. w Polsce - autora, między innymi projektu Pawiaka oraz wielu kościołów, pałaców, rynków miejskich i szpitali w kraju.
Lata 30. XX w. pozostawiły po sobie nowe akcenty architektoniczne w wyglądzie więziennego muru w postaci strażnic. W tym okresie również poddano odnowie i budynki samego więzienia.
W roku 1972 w miejscu dawnej izby chorych powstał nowy budynek więzienny, przeznaczony dla administracji, jak i skazanych.
Lokalizacja: ul. Sienkiewicza 22.
Z racji jego historii, nazywany również opactwem pobenedyktyńskim.
W XI w. istniało w Płocku, na Wzgórzu Tumskim kamienne palatium, które przekazano założonemu w 1075 r. płockiemu biskupstwu. Po tym fakcie Władysław I Herman wzniósł pałac na planie prostokąta z salą tronową, kancelarią królewską i komnatami mieszkalnymi. Podczas prac archeologicznych pod Wieżą Zegarową odkryto relikty tego palatium - była to trójkondygnacyjna, romańska budowla, pełniącą funkcje reprezentacyjne (z aulą) i mieszkalne, o grubych, wręcz monumentalnych ścianach.
W końcu XIII w. rozpoczęto wznoszenie większej siedziby książęcej – murowanego zamku. Ostateczną formę zamek przybrał za czasów Kazimierza Wielkiego. Powstała budowla z cegły, z dwoma wieżami – w narożniku poł.-wsch. powstała Wieża Szlachecka (o podstawie kwadratowej, przechodzącej w ośmiobok), zaś w narożniku płn. Wieża Zegarowa. Pomiędzy nimi znajdowało się załamane skrzydło zamku, a dwa pozostałe skrzydła budowli zamykały dziedziniec od wsch. i poł.. Zamek miał plan półkola z prostym odcinkiem biegnącym równolegle do Wisły. Powstało i podgrodzie otoczone podwójnym pierścieniem murów obronnych.
Zamek był siedzibą książąt mazowieckich do końca XV w. W 1495 r. przyłączono Księstwo Płockie do Korony, a sam zamek stracił militarne znaczenie. W 1532 roku, w wyniku osunięcia się skarpy, zamek uległ uszkodzeniu.
Od tego czasu książęta mieszkali już w nowym pałacu. Następnie zakonnicy wznieśli budynki w późnogotyckim stylu oraz kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. W okresie wojen ze Szwedami budowle zostały uszkodzone (w roku 1657 oraz w 1705). Po kolejnym remoncie powstała barokowa zabudowa opactwa benedyktyńskiego (które istniało to do 1781 r.).
Po wejściu Płocka w granice Prus władze rozebrały część murów. W 1796 roku obniżono Wieżę Szlachecką. Od 1865 roku mieściło się tu seminarium duchowne, a później gimnazjum żeńskie.
Po II Wojnie Światowej zamek wyremontowano. W 1973 roku umieszczono w nim regionalne muzeum. Do dzisiaj zachowały się wieże Zegarowa i Szlachecka oraz zachodnia ściana opactwa, będąca fragmentem gotyckiego muru obronnego. W zamku mieszczą się obecnie ekspozycje Muzeum Diecezjalnego.
Lokalizacja: ul. Tumska 2.
Katedrę mariawicką - Miłosierdzia i Miłości - wybudowano w stylu gotycku angielskiego, co doskonale ukazują jej, między innymi ostrołukowe, dwudzielne okna. Budynki klasztorne zbudowano analogicznie - doskonale pasują one do samej katedry, tworząc jednolity, spójny zespół klasztorny-katedralny.
Bazylikę katedralną Miłosierdzia i Miłości wraz z kompleksem klasztornym wzniesiono w latach 1911-1914. Katedra jest budowlą pięcioosiową, zbudowaną na planie krzyża łacińskiego z trzema wysmukłymi wieżami oraz tylną wieżą kwadratową z łukowatym hełmem od strony południowej. Projektantem kompleksu budynków był Jan Maria Kowalski (1871-1942) pierwszy biskup i przełożony zgromadzenia mariawickiego. Plany techniczne wykonali inż. Feliks Szymanowski i Wacław Przysiecki. Konsekracja świątyni i poświęcenie klasztoru odbyły się 15 sierpnia 1914 r.
Wnętrze świątyni jest w stylu neogotyckim. Ołtarz główny jest konfesją (grobem) Marii Kozłowskiej (1862-1921), którą pochowano pod prezbiterium - była założycielką i duchowym opiekunem mariawityzmu. Przyjechała do Płocka 8 września 1887 r. W 1893 r. w kościele poreformackim pw. św. Jana Chrzciciela, przed ołtarzem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy doznała objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia dla świata oraz założenia Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów w celu odnowy życia chrześcijańskiego.
Zgromadzenie miało 77 świątyń, 58 kaplic i 25 szkół.
W dniu 29 stycznia 1935 r. mariawici podzielili się na dwa kościoły - Kościół Starokatolicki Mariawitów z siedzibą w Płocku i Kościół Katolicki Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie k. Płocka.
Lokalizacja: ul. Kazimierza Wielkiego 27.
W 1755 roku sprowadzono do Płocka Zgromadzenie Ojców Reformatów (franciszkanów). Najpierw powstał kościół (pw. św. Jana Chrzciciela) - powstał na terenie, który został podarowany zakonnikom przez zakroczymską miecznikową Mariannę Lasocką.
Ojcowie reformaci przez wiele lat opiekowali się tą świątynią, wzniesioną w stylu późnobarokowym, w latach 1758–1771, natomiast w jej pobliżu zbudowali w latach 1773–1783 klasztor.
Wnętrze świątyni składa się z ołtarza głównego i dwóch ołtarzy bocznych. Obraz w jednym z nich wykonał Władysław Drapiewski, zaś rzeźby w świątyni oraz ołtarz główny wykonał (w XVIII w.) z drewna lipowego, stylizowanego na dębowe, z dodatkiem białej polichromii, jeden z franciszkańskich zakonników.
Franciszkanie przebywali tu do 15 listopada 1864 roku - do momentu kasacji zakonu, kiedy to zostali wywiezieni z Płocka (za udział w powstaniu styczniowym).
Rozbudowa seminarium odbyła się w II połowie XIX w. i na początku XX w. Jeszcze w 1867 roku do pomieszczeń klasztornych zostało przeniesione Seminarium Duchowne, zaś sam kościół poreformacki (nadal pw. św. Jana Chrzciciela) zaczął pełnić funkcje tzw. kościoła rektorskiego. W latach 1867-1973, tj. do czasu powołania samodzielnej parafii był zarządzany przez jednego z profesorów seminarium.
W czasie II wojny światowej (od 1941 r.) kościół pw. św. Jana Chrzciciela i Seminarium Duchowne zajęły oddziały niemieckie, urządzając w nich magazyny - znaczna część wyposażenia świątyni uległa poważnym zniszczeniom. Odbudowa całego zespołu klasztornego trwała jeszcze w latach 60. Zdobiące fronton świątyni dwie rzeźby: św. Piotra i św. Pawła - zniszczone przez hitlerowców - zostały zastąpione identycznymi rzeźbami z piaskowca. Jeszcze w 1947 r. wykonano niewielki dzwon u płockiego ludwisarza Franciszka Bręgosza, zaś organy odbudowano dopiero w 1964 r.
Obecnie w zespole klasztornym znajduje się Wyższe Seminarium Duchowne, Katolicka Szkoła Podstawowa oraz Katolickie Liceum. Świątynia pełni również swoją otwartą - parafialną - funkcję.
Obecną popularną w Płocku nazwą dla świątyni pw. św. Jana Chrzciciela jest kościół reformatów.
Lokalizacja: ul. A. J. Nowowiejskiego 2 i 2a.
Pas ścieżek dla pieszych i parków o łącznej długości około 2,5 km, istniejący równolegle do progu skarpy wiślanej w prawobrzeżnej dzielnicy miasta. Wysokość skarpy na ich odcinku waha się od 36 do 47 m nad poziom Wisły.
Aleje praktycznie zaczynają się przy rogu ulic Kazimierza Wielkiego i Dobrzyńskiej, i podążają skwerami, i parkami, aż do samego płockiego ogrodu zoologicznego. Kolejno sąsiadują z: Cmentarzem Ewangelickim (powstałym na przełomie XVIII i XIX w.), Jarem Abisynia - skąd rozchodzi się widok, między innymi na Zalew Sobótka (z sezonowo czynnym tam kąpieliskiem oraz plażą), następnie z ogrodami mariawickimi (będącymi na tyłach zespołu klasztorno-katedralnego Mariawitów (gdzie działa, m. in. park-zoo, założony w celach alpakoterapii).
Ta część alei nazywana jest parkiem Jar Abisynia - od obszernego jaru od tej nazwie, znajdującego się w tym miejscu na skarpie wiślanej. W tej części alej jest także ogródek zabaw dla dzieci i zewnętrzna siłownia. Kolejno aleje okrążają lekkim łukiem Jar Kazimierzowski (będący z szerokimi schodami w dół skarpy) i przechodzą al. Marceliny Rościszewskiej, obok Spichlerza (oddziału Muzeum Mazowieckiego w Płocku), dalej obok Płockiej Fary i pomnika Bolesława III Krzywoustego, aż po uskok skarpy do amfiteatru (aż po Jar ul. Teatralnej).
Na tym odcinku alej są altany przeciwsłoneczne i liczne ławki – cała aleja tuż przed amfiteatrem stanowi atrakcyjny taras widokowy na Kotlinę Płocką. Następna część alej to Wzgórze Tumskie (nazywane tradycyjnie przez Płocczan Tumami) - posiada ono od kwietnia 2018 roku status Pomnika Historii. Wśród rosnących tu historycznych drzew kasztanowca (niektóre z nich mają ponad 100 lat) znajdują się: Pomnik Teatru, pomnik premiera Tadeusza Mazowieckiego, liczne tablice informacyjne upamiętniające ciekawe płockie wydarzenia, np.: obecność w tym mieście Fryderyka Chopina. Z początku Tum widać Małachowiankę, a nieco dalej płd.-zach. ścianę Pałacu Biskupiego.
Na Tumach jest pomnik-ławeczka inż. Jakuba Chojnackiego (z psem) - prezesa TNP, uhonorowanego przez prezydenta Lecha Wałęsę Krzyżem Wielkim Orderem Odrodzenia Polski. Zaraz za ławeczką Chojnackiego stoi (widocznych z alej tyłach Gotyckiej kanonii - siedziby TNP) pomnik Ludwika Krzywickiego - prekursora polskiej socjologii, Płocczanina.
Kolejno aleja przechodzi obok południowej fasady Zamku Książąt Mazowieckich i rozpościera się w skwer przy bazylice katedralnej. Część skweru będąca przy samym stoku skarpy jest fantastycznym tarasem widokowym, tak na nowe nabrzeże wiślane miasta, jak i na Kotlinę Płocką (w tym i widoczną z tego miejsca również jej część rozpościerającą się za Mostem Legionów Józefa Piłsudskiego). Tuż przed samym Jarem ul. Mostowej - istniejącym na tyłach bazyliki, znajduje się kamień obelisk z tablicą pamiątkową poświęconą Bohaterskim Obrońcom Płocka 1920 r.. Kilka metrów dalej w kierunku płn.-zach. stoi pomnik św. Jana Pawła II (z twarzą papieża zwróconą ku głównej siedzibie Muzeum Diecezjalnego, zaś w kierunku płn. napotka się stary budynek tego muzeum). Kilka metrów dalej w kierunku płn. jest pamiątkowa tablica ku czci Powstańczych Władz Narodowych Ziemi Płockiej i innych Bohaterów, uczestników powstania styczniowego.
Na tyłach bazyliki katedralnej aleja schodzi nieco w dół do Jaru ul. Mostowej, by zaraz po przekroczeniu tej ulicy Mostowej, pójść znów w górę al. Władysława Broniewskiego - do Parku „Na Górkach”. Park ten w swojej początkowej północnej części sąsiaduje z Kościołem Górki - mieszczącym dwie świątynie: wyznania rzymskokatolickiego i cerkiew prawosławną. Wschodni koniec parku dochodzi do skarpy wiślanej, tuż nad drogę dojazdową do Mostowi Legionów Józefa Piłsudskiego – od tego miejsca aleja spacerowa biegnie na północ wąskim chodnikiem, aż do płockiego ZOO.
Lokalizacja: cały obszar skarpy wiślanej (tuż przy zboczu), istniejący od ul. Dobrzyńskiej do ronda im. Tadeusza Borkowskiego.
Obiekt widowiskowo-estradowy - płocka „opera leśna”. Powstał na Wzgórzu Tumskim, w miejscu amfiteatru odkrytego (bez zadaszenia), wybudowanego siłami społecznymi jeszcze w latach 60. XX w.
Po małych problemach technicznych z konstrukcją, nowy amfiteatr został oddany do użytki 16 czerwca 2008 r. Jest to obiekt kryty, na 3503 widzów, posiada scenę oraz własne zaplecze garderobiano-sanitarne.
Odbywają się w nim występy estradowe, również z transmisją w publicznych mediach. Jego charakterystyczne białe zadaszenie przypomina wielką małżę.
Lokalizacja: ul. Rybaki 15.
Płocki aquapark to 2700 m/kw powierzchni wody: niecka basenowa, niecka do nauki pływania, niecka sportowa, wet bubble, rwąca rzeka, sztuczna fala i inne atrakcje, również strefa SPA i strefa zewnętrzna (z tunelami, kurtynami, armatkami wodnymi).
Przy obiekcie jest parking przeznaczony głównie dla samochodów osobowych.
Lokalizacja: ul. Miodowa 13a.
Najbliższy aquaparkowi parking dla autobusów jest na pl. Celebry Papieskiej (odległość około 750 m).
Zlokalizowany jest między molo, a wiślanym Bulwarem St. Górnickiego. Akwen ten stanowi szczególnie w sezonie letnim - wraz z portującymi tu jachtami - charakterystyczny element wyglądu Wzgórza Tumskiego.
Na teranie basenu portowego w sezonie żeglownym znajdują się jednostki pływające 4 instytucji związanych z yachtingiem: Klubu Morka (od 1961 r.) - z największą w tym basenie liczbą swoich jachtów - ponad 90, Szkółki im. Teligi (od 1993 r.), Szkółki 70-ki (od 2023) i Portu 633 (od 2025 r. motorowodnego - z ofertą dla turystów w zakresie indywidualnych rejsów spacerowych oraz czarteru jachtów). Jest tu również przystań drugiego, działającego z Płocka statku pasażerskiego.
Przy samym basenie znajdują się także punkty gastronomiczne - głównie sezonowe.
Lokalizacja: ul. Rybaki 10.
To część nowych płockich bulwarów rzecznych, na prawym brzegu Wisły (u podnóża historycznego Wzgórza Tumskiego). Bulwar Górnickiego został otwarty w nowej, obecnie istniejącej formie 14 kwietnia 2019 r.
Nowocześnie oświetlony, z licznymi ławkami, wygodnymi leżankami, punktami widokowymi na Wisłę - nazywany jest popularnie nawet płocką promenadą. Znajdują się tu także: lokale gastronomiczne, place zabaw dla dzieci, drogi rowerowe, jest i pomnik Tonego Halika.
W środkowej części bulwarów wychodzi w nurt rzeki Wisły płockie molo.
Przy bulwarach (w pobliżu molo) ma swoją przystań statek pasażerski, zabierający turystów w rejsy po Wiśle.
Ten region miasta jest licznie odwiedzany i przez samych Płocczan, nawet zimą, ze względu występujące tu wyjątkowo klarowne powietrze - oczyszczane przez wielkie połacie lasów Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego - dochodzące w ten obszar miasta z wiejącymi tu często zachodnimi wiatrami.
Lokalizacja: wzdłuż ul. Rybaki (w jej części biegnącej u stóp Wzgórza Tumskiego).
Mini kolej kołowa dla 40 pasażerów, sezonowa (kursuje od końca czerwca do połowy września). Jest dobrym sposobem na ogólne poznanie (w około 70 minut) sporej części zabytkowych dzielnic Płocka i ich okolic.
Zadaszone wagoniki wyposażone są w system nagłaśniający, aby pasażerowi mogli posłuchać informacji o atrakcjach turystycznych Płocka.
Trasa ciuchci rozpoczyna się w okolicy ZOO (ul Warszawska), biegnie koło Wieży Ciśnień, Szpitala Św. Trójcy, Książnicy Płockiej, dalej: przez pl. Narutowicza, przy Małachowiance, przez Stary Rynek, koło Domu pod Opatrznością, następnie w okolicach Domu Biskupiego i Domu pod Trąbami. Kolejno: przy prawobrzeżnej części Mostu Legionów Józefa Piłsudskiego, wzdłuż wiślanych bulwarów St. Górnickiego, w pobliżu Zalewu Sobótka, dalej: przy jednym z początków Jaru Rzeki Brzeźnicy, między Rogatkami Dobrzyńskimi oraz w bezpośrednim sąsiedztwie zespołu klasztorno-katedralnego mariawitów i Sanktuarium Miłosierdzia Bożego.
Lokalizacja: początek całej trasy (pętla) ul. Warszawska 8 (w okolicach ZOO).
Jest to cmentarz wojskowy, założony przez zaborców rosyjskich w końcu XIX w. W tym miejscu w latach 1914-1918 Niemcy chowali żołnierzy różnych narodowości: niemieckich, polskich i rosyjskich.
Obecnie znajduje się na nim 50 mogił pojedynczych oraz mogiły zbiorowe. Z okresu założenia cmentarza, są groby oficerów carskich, m.in. trzech generałów, kilku pułkowników i innych oficerów (najstarszy grób - wachmistrza Pułku Ukraińskiego w Płocku, Skubajewa - pochodzi z 1902 r.). Z lat 1914-1919 pochodzi niemiecki, wysoki cmentarny pomnik z białego marmuru, częściowo zniszczony w 1945 r., stojący w linii płd.-wsch. ogrodzenia cmentarza.
W okresie międzywojennym oraz na początku II Wojny Światowej, chowano w tym miejscu żołnierzy 4. Pułku Strzelców Konnych, 8. Pułku Artylerii Lekkiej i innych jednostek - poległych w 1939 r.
Od 2001 r. znajdują się tu również mogiła 2 powstańców styczniowych (1863 r.), przeniesionych po ekshumacji z płockiej ul. Kościuszki.
Przy ul. Targowej - niedaleko dworca kolejowego - znajduje się od 1925 r. Bratnia Mogiła - kurhan upamiętniający obrońców Płocka poległych w walkach z Armią Czerwoną w sierpniu 1920 r. (byli nimi żołnierze, cywile, kobiety i dzieci harcerze, którzy spontanicznie dołączyli do walk przeciw sowietom).
Na terenie miasta znajduje się także zbiorowa mogiła powstańców 1863. Jest ona w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Zabytkowym - jest nią metalowy krzyż z wieńcem, wbity w kamienny cokół.
Lokalizacja: ul. Norbertańska 25 - Cmentarz garnizonowy.
Zbiorowa mogiła powstańców 1963 - al. F. Kobylińskiego 27 (Cmentarz Zabytkowy).
Bratnia Mogiła - ul. Targowa (wjazd za symbolem Miejsca Pamięci Narodowej - tuż przed Targową 12, adres formalny ul. F. Chopina między numerami 49 a 51)
Budowę elewatora rozpoczęto w 1950 roku, wg projektu jeszcze z 1913 r. Budowla w niczym nie przypomina stylu lat pięćdziesiątych - jest ona wzorowana na gdańskim kościele Dominikanów.
Projekt powstał w 1913 r. z inicjatywy Towarzystwa Rolniczego. Od 1913 do 1930 roku były dwie nieudane próby wzniesienia tej budowli (mówi się, że ostatnią z nich – w 1930 - pokrzyżowała wojna).
W skrzydle południowo-zachodnim to wielka betonowa magazynowa konstrukcja, zaś w płn.-wsch. trzyczęściowa „neogotycka bazylika".
Wieść niesie, że sakralny projekt elewatora był głośno krytykowany przez miejscową władzę, ale przekonujący okazał się dopiero argument o jej konkurencji dla płockiej katedry! Elewator jest dzisiaj tradycyjnym, elementem widoku ze Wzgórza Tumskiego na Kotlinę Płocką.
Lokalizacja: ul. Portowa 2a.
Prawosławna kaplica cmentarna, jednokopułowa, wykonana na planie krzyża greckiego.
Z tabliczki umieszczonej w jej wnętrzu wynika, iż została wybudowana w 1870 r., zaś jej poświęcenie nastąpiło 17 października 1871 r.
Jest główną kaplicą na płockim cmentarzu prawosławnym (ul. Norbertańska). Powstanie tego cmentarza wiązało się z pojawieniem się w Płocku, w latach 30. XIX w. carskich urzędników (po upadku powstania listopadowego).
W kaplicy odbywają się nabożeństwa pogrzebowe i żałobne oraz świąteczne.
W latach 2007–2010 dokonano remontu jej elewacji.
Lokalizacja: ul. Norbertańska 25.
Pomost na betonowych palach, mierzący 358 m długości, wychodzący łukiem w nurt Wisły z prawego brzegu miasta.
Molo stanowi duży taras widokowy na rzekę Wisłę, jak i Wzgórze Tumskie. Cecha charakterystyczna, która wyróżnia płockie molo jest taka, że jego konstrukcja została wykonana praktycznie równolegle do linii brzegu rzeki, będąc do dzisiaj jedynym tego typu obiektem w Polsce. Molo daje możliwość podziwiania z wody i zabytkowego Wzgórza Tumskiego, i widoków w kierunku rzeki Wisły.
Molo przystosowane jest dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Powierzchnia molo jest po zmroku oświetlona. Na końcu molo znajduje się sezonowy punkt gastronomiczny, również z zewnętrznym tarasem. Molo nosi imię Tonego Halika.
Lokalizacja: ul. Rybaki (wejście na molo z bulwarów St. Górnickiego, na wysokości owalnej wysepki drogowej).
Jest to żelazny most drogowo-kolejowo-pieszy, wsparty na 8 betonowych filarach (7 kotwiczonych w dnie rzeki i 1 na brzegu). Został wybudowany w latach 1937–1938 według projektu prof. Andrzeja Pszenickiego – konstruktora między inny innymi: Mostu Cesarskiego na Wołdze koło Symbirska oraz Mostu Rydza-Śmigłego we Włocławku. W chwili ukończenia jego budowy był najdłuższym mostem w Polsce.
We wrześniu 1939 roku dwa przęsła płockiego mostu zostały wysadzone przez polskie wojsko, w celu utrudnienia wrogom przeprawy przez Wisłę. Odbudowany w roku 1943 przez okupacyjne władze niemieckie, został przez te same władze w 60% zniszczony w styczniu 1945 roku, podczas ich ucieczki.
Powrócił do życia w tradycyjnym swoim wyglądzie w 1950 r. Podczas powodzi w styczniu 1982 r. uległ zniszczeniu lewobrzeżny nasyp mostu (już w lutym 1982 r. został on odbudowany). W 2008 roku wymieniono na moście latarnie (na ich wzór oryginalny z 1938 r.) oraz dodano ozdobną iluminację spodu mostu. Wcześniej most był znany pod nazwą im. Legionów Marszałka Józefa Piłsudskiego, a od 27 marca 2012 r. jest mostem Legionów Józefa Piłsudskiego. Nietypowe jest to, że most posiada spad w kierunku lewobrzeżnej części miasta (różnica poziomów wynosi około 10 m., przy całkowitej dł. mostu: 690,4 m.).
Lokalizacja: skarpa wiślana na wysokości ul. Mostowej (ze strony prawego brzegu Wisły) i ul. Kolejowej (z lewego brzegu).
Most wantowy o całkowitej długości 1712 m (nad nurtem Wisły 470 m.), drogowo-pieszy. Główne przęsło mostu (nad nurtem wodami Wisły) jest najdłuższym w Polsce – ma 375 m.
Całkowita długość części mostu podwieszonej na wantach wynosi: 615 m. Wysokość pylonów (jednosłupowych - kolumnowych) mostu wynosi 63,7 m (od poziomu płyty mostowej) - są wyższe od płockiej skarpy wiślanej, co nadaje mostowi bardzo indywidualny charakter w krajobrazie miasta. Most został zaprojektowany przez serbskiego architekta Nikola Hajdina - profesora Uniwersytetu Belgradzkiego, autora między innymi Nowego Mostu Kolejowego w Belgradzie.
Most wraz z całą trasą został włączony do sieci dwóch dróg krajowych – drogi krajowej nr 60 i drogi krajowej nr 62 (w październiku 2010 roku).
Lokalizacja: brzegi wiślane na wysokości Trasy ks. J. Popiełuszki.
Jego historia sięga 1948 roku, gdy w parku miejskim na skarpie wiślanej (w miejscu dzisiejszego ZOO) zorganizowano wystawę botaniczną z towarzyszącą jej prezentacją żółwia, kreta, myszy i kilku ptaków. Wystawa miała taką popularność, że urząd miasta zdecydował się zorganizować płatny na nią wstęp – to było głównym motywem do założenia regionalnego ówcześnie grodu zoologicznego.
W 1951 r. otwarto ZOO z fauną krajową. W 1956 roku udało się zdobyć pierwsze zwierzęta światowe (w 1964 r. trafił do ZOO pierwszy słoń indyjski). W 1979 r. powstał pierwszy Pawilon Dydaktyczno – Naukowy, z ekspozycją gadów, ryb i bezkręgowców. W grudniu 2016 roku otwarto ekspozycję akwarystyczną „Wody Świata” - tworzą ją 23 zbiorniki o pojemnościach od 500 do 40 tys. litrów. Zbiorniki te odtwarzają naturalne środowisko życia organizmów ze wszystkich kontynentów.
Obecnie w ZOO eksponowanych jest na powierzchni 15 ha około 8000 zwierząt z 570 gatunków. Płockie ZOO jest członkiem międzynarodowych organizacji działających na rzecz ochrony przyrody, tj.: EAZA i Species360 (od 1995 r.) oraz WAZA i IZE (od 2002 roku). Bierze też czynny udział w programach hodowania gatunków zagrożonych wyginięciem (EEP i ESB).
Na terenie ZOO znajdują się także inne atrakcje, między innymi: park linowy i tematycznie związane ze zwierzętami place zabaw dla dzieci.
Lokalizacja: ul. Norbertańska 2 (za wiaduktem nad torami).
To nowoczesna hala sportowo-widowiskowa wybudowana w latach: 2029-2010 - otwarta 13 listopada 2010 roku koncertem Jean-Michela Jarre’a.
Koszt jej budowy wyniósł ok. 120 mln zł. Obiekt ma widownie na 5467 osób, posiada dwupoziomowy parking, wyposażony jest w nowoczesną infrastrukturę spełniającą wymogi międzynarodowych federacji i organizacji sportowych. W hali odbyło się już wiele imprez sportowych o randze lokalnej i międzynarodowej, odbywają się
w niej także koncerty muzyczne. Arena, to również: siłowania, ścianka wspinaczkowa, sale konferencyjne, oraz na zewnątrz pomieszczeń: skatepark i siłownia „mała”. Hala jest także miejscem działalności kilku szkółek sportowych dla dzieci i młodzieży.
Arena wypożycza leżaki, np.: do wypoczynku na pobliskim osiedlowym skwerze, w tym i przy będącej tam fontannie.
Lokalizacja: pl. Celebry Papieskiej 1.
To miejsce sprawowanej w dniu 7 czerwca 1991 r. przez papieża św. Jana Pawła II mszy, w ramach IV pielgrzymki Polaka-Papieża do Polski. We mszy tej uczestniczyło z Płocka i całej Polski kilkaset tysięcy wiernych.
Obecnie fakt ten upamiętnia znajdujący się na placu pomnik, zaprojektowany przez prof. Stanisława Słoninę – autora, między innymi pomnika majora Henryka Dobrzańskiego, ps. „Hubal” w Kielcach. Pomnik na pl. Celebry Papieskiej w swoim wyrazie nawiązuje do ołtarza istniejącego podczas celebrowanej przez papieża mszy, którego centralnym elementem był obraz Jezusa Miłosiernego. Pomnik wykorzystuje wygląd przydrożnych, mazowieckich krzyży, a istniejący na nim wygląd mesjasza, jest właśnie wizerunkiem Jezusa Miłosiernego. Na drugiej stronie krzyża umieszczony jest herb Św. Jana Pawła II, niesiony przez gołębia – symbol Ducha Św., który dał ludziom Papieża-Słowianina.
Mszę papieską upamiętnia w tym miejscu, także wystawa fotograficzna, znajdująca się na kilku kamiennych postumentach, położonych w pobliżu pomnika, wzdłuż jednej z alej spacerowych placu.
Na terenie placu znajduje się, także: Orlen Arena, skatepark, duży skwer spacerowy z ogrodem zabaw dla dzieci oraz parkingi (w tym i dla autobusów). W bezpośrednim sąsiedztwie placu są i drogi rowerowe.
Lokalizacja: pl. Celebry (okalające plac ulice: I. Łukasiewicza, Batalionów Chłopskich i 7 czerwca 1991 r.).
Pomnik wzniesiony w miejscu publicznej egzekucji 13 członków ruchu oporu, dokonanej 18 września 1942 r. przez hitlerowców.
Pomnik po raz pierwszy - w zupełnie innym kształcie niż obecny - został wzniesiony w grudniu 1946 roku. Składał się z siedmiu fragmentów otynkowanych ścian, łączących się szczytami. Współczesnej formy obelisk stoi w tym miejscu od 1969 roku - jego autorem jest rzeźbiarz Stanisław Lisowski (autor także pomnika Ludwika Krzywickiego na Tumach oraz Płyty Nieznanego Żołnierza przed płockim Odwachem). Na betonowej ścianie znalazło się 13 metalowych, gładkich tablic. W 2006 roku na gładkich, pustych dotychczas tablicach umieszczono imiona i nazwiska 13 straconych w tej egzekucji Polaków.
W 1989 roku obok pomnika stanął Dzwon Pokoju, ufundowany przez dzieci i młodzież miasta w 50. rocznicę wybuchu II Wojny Światowej. Pomnik i konstrukcję nośną dzwonu odnowiono w 2023 r.
Lokalizacja: pl. 13 Straconych (róg ul. Synagogalnej i ul. Jerozolimskiej).
Pomnik jest poświęcony pamięć bł. abp. Antoniego J. Nowowiejskiego (1858-1941), zasłużonego rektora Seminarium Duchownego w Płocku, biskupa diecezji płockiej, postaci utytułowanej przez Papieża Piusa XI (1930 r.) na arcybiskupa ad personam.
Bł. abp. Antoni J. Nowowiejski został zamęczony w niemieckim obozie w Działdowie, prawdopodobnie 28 maja 1941 roku - nie ma swojego grobu. W 1991 roku modlił się przy tym pomniku św. Jan Paweł II i z woli Papieża-Polaka Antoni Nowowiejski został w 1999 r. beatyfikowany. Pomnik odsłonięto 5 maja 1991 r. (pomnik poświęcił kardynał Józef Glemp).
Bł. abp. Antoni J. Nowowiejski za swoją działalność duchowną, edukacyjną i prace z dziedzinye historii (w tym i Płocka) został uhonorowany, także: Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (8 listopada 1930 r.), także tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego oraz Orderem św. Grzegorza (20 kwietnia 1934 r. w Brukseli).
Lokalizacja: pl. Jurgensa Edwarda (skwer spacerowy przed wejściem na teren kościelny reformatów -kościoła pw. św. Jana Chrzciciela).
Konny posąg księcia Bolesława III Krzywoustego (1086-1138), będącego się w asyście grupy pieszych uzbrojonych wojów (jeden ze sztandarem)na pl. Książęcym w Płocku.
Pomnik odsłonięto 31 lipca 2012 r., w pobliżu terenu Płockiej fary. Został on wykonany z jasnego piaskowca, według projektu Zbigniewa Mikielewicza - autora, między innymi Pomnika Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 r. w Toruniu.
Założeniem projektu pomnika Bolesława III Krzywoustego jest symbolizowanie rządów i potęgi władzy tej postaci - urodzonej w Płocku. Za czasów i jego panowania Płock był uznawany (lata 1079–1138) za stolicę Polski.
Lokalizacja: pl. Książęcy (róg ul. Piekarska i ul. ks. prał. S. Wyczałkowskiego).
Pomnik poświęcony „ojcu przemysłu naftowego” - Ignacemu Łukasiewiczowi - twórcy lampy naftowej, farmaceucie, działaczowi niepodległościowemu, zlokalizowany w mieście zakładów naftowych i petrochemicznych Orlen.
Postać z brązu ustawiona jest na cokole - prezentuje Ignacego Łukasiewicza trzymającego w ręku lampę naftową, opartego o rurę (symbol wydobywania ropy).
300 m od pomnika znajduje się mural poświęcony Ignacemu Łukasiewiczowi - odsłonięty 23 września 2022.
Lokalizacja: skwer spacerowy (przy cmentarzu) w pobliżu skrzyżowania al. F. Kobylińskiego z ul. I. Łukasiewicza.
Mural: ściana budynku (od strony zachodniej), zlokalizowanego przy początku ul. I. Łukasiewicza (przy rogu ul. I. Łukasiewicza i ul. A.J. Nowowiejskiego).
Pomnika-ławeczkę dr Jakuba Chojnackiego postawiono 2011 r., jej autorem jest rzeźbiarz Marek Zalewski. Pomnik prezentuje doktora odpoczywającego na ławce, u stóp którego leży jego pies.
Jakub Chojnacki był płocczaninem, Małachowiakiem, zasłużonym działaczem na rzecz Towarzystwa Naukowego Płockiego, a także miasta i regionu. Uhonorowany wieloma nagrodami za upowszechnianie osiągnięć polskiej nauki.
Dzięki staraniom dr inż. Jakuba Chojnackiego udało się stworzyć kopię słynnych drzwi płockich, które możemy podziwiać w płockiej bazylice katedralnej - to on odkrył je w Nowogrodzie Wielkim i zmotywował do otrzymania pozwolenia na wykonanie ich odlewu, by pełniły swoją pierwotną rolę w płockiej świątyni.
Lokalizacja: początek ul. dr inż. J. Chojnackiego (przy południowym rogu Pałacu Biskupiego).
Pomnik ten przedstawia marszałka opartego na szabli, noszącego symbole Naczelnego Wodza (wstęgę i gwiazdę orderu Virtuti Militari I klasy), które były nieodzownym elementem ubioru marszałka w latach 20. i 30., podkreślając tym samym rolę Piłsudskiego w odbudowie Wojska Polskiego i dowodzeniu nim.
W 1921 r. marszałek Józef Piłsudski osobiście uhonorował orderami Virtuti Militari wielu Płocczan walczących w wojnie obronnej Polski 1920 r.) oraz nadał Płockowi – jako jedynemu miastu w Polsce - Krzyż Walecznych - za bohaterstwo i odwagę w wojnie polsko-bolszewickiej.
W miejscu obecnego monumentu marszałka, stał (wybudowany po II Wojnie Światowej) Pomnik Wdzięczności Armii Radzieckiej. Płocki Pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego jest autorstwa prof. Stanisława Słoniny (projektanta, m. in.: Pomnik Papieża Św. Jana Pawła II w Łowiczu).
Lokalizacja: pl. Obrońców Warszawy (vis-à -vis głównego wejścia do gmachem Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego - dawniej Kamera Pruska).
Pomnik uznanego socjologa i myśliciela, Płocczanina, i absolwenta Małachowianki.
Monument został wykonany z brązu i jest dziełem warszawskiego rzeźbiarza Stanisława Lisowskiego – prezentuje on sylwetkę Krzywickiego, ubranego w płaszcz, w berecie na głowie i z laską w ręku.
Ludwik Krzywicki mieszkał przy ulicy Bielskiej 14 - na budynku znajduje się związana z tym pamiątkowa tablica. Krzywicki ma w Płocku też swoją ulicę. Pomnik ten jest tradycyjnym akcentem wystroju widokowych pasaży spacerowych istniejących na tumskim wzgórzu.
Lokalizacja: Wzgórze Tumskie – skwer przylegający do zachodniego ogrodzenia Gotyckiej kanonii (w pobliżu ul. dr inż. J. Chojnackiego)
Pomnik z brązu urodzonej w płocki aktorki filmowej okresu międzywojennego, a następnie współzałożycielki i wieloletniej dyrektorki (od 1955 r.) Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Mira była na deskach teatru już od 7 roku życia, w czasie II wojny światowej więziona na Pawiaku, podczas Powstania Warszawskiego dawała występy w szpitalach - ku pokrzepieniu - dla rannych.
W 1986 r. otrzymała tytuł Honorowej Obywatelki Miasta Płocka. Pomnik prezentuje Mirę z parasolką i bukietem kwiatów, idącą ulicą. Autorem pomnika jest rzeźbiarz z Ciechanowa Marek Zalewski, zaś odlew (z brązu) wykonał Juliusz Kwieciński (z Pleszewa).
Pomnik powstał dzięki datkom sponsorskim oraz społecznej zbiórce pieniędzy.
Lokalizacja: ul. Tumskiej 8 - pasaż spacerowy przy Muzeum Mazowieckim.
11-to metrowej wysokości kolumna, upamiętniający Płocczan w wojnie obronnej 1920 r., którzy powstrzymali wojska bolszewickie, planujące zdobyć przeprawę przez Wisłę i przedostania się na tyły wojsk polskich.
Plan budowy pomnika sięga lat międzywojnia, jednakże dopiero teraz został
zrealizowany.
Szczyt kolumny-pomnika wieńczy orzeł w koronie, zrywający się do lotu. Wygląd pomnika był konsultowany społecznie - ostateczną jego formę opracował prof. Gustawa Zemła (autora, między innymi pomnika Powstańców Śląskich w Katowicach).
Lokalizacja Pl. Narutowicza – centralna część placu.
Odlana w brązie rzeźba, ustawiona na cokole, przedstawiająca marszałka Stanisława Małachowskiego, który w prawej dłoni trzyma Konstytucję 3 Maja, zaś drugą rękę opiera na lasce marszałkowskiej.
Na cokole pomnika znajduje się inskrypcja: „Stanisław Dzierżykraj Nałęcz hrabia Małachowski 1736-1809 - Marszałek Sejmu Wielkiego, Współtwórca Konstytucji 3 Maja”. Twórcą projektu pomnika jest rzeźbiarz Marek Zalewski z Ciechanowa (autor między innymi pomnika Św. Jana Pawła II w Ciechanowie).
Pomnik marszałka Stanisława Małachowskiego powstał z inicjatywy kilku uczniów Małachowianki (maturzystów 1963 r.), którzy w swych motywach zaznaczyli, iż /.../ działali z wdzięczności dla swojego dawnego liceum oraz dla upiększenia prastarego grodu /.../.
Lokalizacja: ul. Teatralna - w bezpośrednim sąsiedztwie głównego wejścia do Małachowianki.
Monument ukazuje postać papieża Polaka stojącego z uniesioną ręką w geście błogosławieństwa. Część dolna monumentu przedstawia skałę.
Symbolika pomnika nawiązuje do słów Jezusa Chrystusa: „Ty jesteś Piotrem, Opoką, na której zbuduję Mój Kościół”. Na ornacie Papieża umieszczono postać Jezusa Miłosiernego. Pomnik ustawiono na sześciokątnym cokole - na jednej z jego płaszczyzn widnieje napis: „Pozdrawiam całe Mazowsze. Płock 7-8 czerwca 1991 r.".
Projektantem pomnika jest Gustaw Zemła, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (autor, między innymi warszawskiego Pomnika Bitwy o Monte Cassino), zaś autorem projektu cokołu jest Jacek Uchman z Piławy Górnej koło Wałbrzycha.
Lokalizacja: ul. Tumska 1 - skwer przy bocznym (północnym) wejściu do bazyliki katedralnej.
Odlany w brązie pomnik upamiętniający pierwszego premiera III RP (wolnej Polski) Tadeusza Mazowieckiego. Premier to Płocczanin, absolwent Małachowianki.
W 2000 r. premier został wybrany przez mieszkańców rodzinnego miasta na Płocczanina Stulecia.
Pomnik powstał z inicjatywy mieszkańców Płocka
Postać Tadeusza Mazowieckiego stoi przy ławeczce w alei spacerowej na Wzgórzu Tumskim i z nostalgią patrzy w kierunku swojego dawnego liceum, znajdującego się w pobliżu. Przestrzeń między postacią premiera, a Małachowianką przeszywa znajdujący się blisko pomnika kamienny okrągły postument, na który widnieje napis: „Można się różnić, można się spierać, ale nie wolno się nienawidzić”.
Autorem projektu pomnika jest dr Iwona Jesiotr-Krupińska.
Lokalizacja: al. spacerowa na Wzgórzu Tumskim (przestrzeń na tyłach budynku sądu – dawnego Pałacu Biskupiego).
Pomnik urodzonego w Płocku, uznanego za jednego z większych polskich poetów - żołnierza uhonorowanego za walkę w Legionach Polskich Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i 4-ma Krzyżami Walecznych.
Władysław Broniewski – od 1915 żołnierz Legionów Polskich, od 1939 r. w Wojsku Polskim, w 1940 aresztowany przez NKWD (zwolniony w 1941), żołnierz Armii Andersa, w 1945 powrócił do Polski.
Na jego pomniku oprócz widniejącej, skierowanej ku Kotlinie Płockiej, „zniekształconej życiem” twarzy poety, umieszczono cytaty z jego poematów Mazowsze i Wisła. Pomnik odlany jest z brązu, autorem projektu pomnika jest Gustaw Zemła (projektant między innymi pomnika bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Toruniu). Plac otaczający monumentu zaprojektował grafik i rzeźbiarz Józef Niedźwiecki (we współpracy z Edmundem Matuszkiem).
Niedaleko pomnika (przy ul. Kościuszki 24) stoi dom rodzinny Broniewskich (obecnie siedziba ZNP) – w jednym z jego pomieszczeń jest izba pamięci poświęcona życiu i twórczości poety – udostępniana na życzenie turystów. W ogrodzie domu rośnie kilkusetletni dąb szypułkowy (pomnik przyrody), wielokrotnie wspominany w wierszach Broniewskiego. Należy wspomnieć, iż lokalizację w ogrodzie ma (od ponad 50 lat), również pomnik upamiętniający nauczycieli ziemi płockiej, zamordowanych przez hitlerowców podczas II Wojny światowej.
Lokalizacja: pl. Obrońców Warszawy (jego płd.-zach. część).
Pomnik-obelisk upamiętniający Zygmunta Padlewskiego – naczelnika powstania styczniowego w guberni płockiej - został postawiony w 1963 r., w 100. rocznicę egzekucji generała dokonanej przez wojska carskie.
Generał Zygmunt Padlewski uczył się w Korpusie Kadetów w Brześciu nad Bugiem, następnie w Petersburgu, w Akademii Artylerii. Był członkiem petersburskiego tajnego Koła Oficerskiego Zygmunta Sierakowskiego.
W 1861 wyjechał do Francji, gdzie był prezesem paryskiego Towarzystwa Młodzieży Polskiej. Należał do wykładowców Polskiej Szkoły Wojskowej w Genui i Cuneo we Włoszech. Po powrocie do kraju, od 1862 r. należał do stronnictwa „czerwonych”, był członkiem Komitetu Centralnego Narodowego i jednym z głównych inspiratorów wybuchu powstania styczniowego.
Został ujęty przez władze carskie 21 kwietnia 1963 r. Przebywał w płockim zakładzie karnym, skąd został 15 maja 1863 roku przewieziony na miejsce kaźni (był wtedy w 27 roku życia).
Tablica pamiątkowa (płaskorzeźba) z popiersiem generała Zygmunta Padlewskiego znajduje się także w Towarzystwie Naukowym Płockim (pl. Narutowicza 8). Tablica poświęcona pamięci generała jest również na murze Zakładu Karnego w Płocku.
Lokalizacja: al. J. Piłsudskiego 2B (wejście za budynkiem mieszkalnym, znajdującym się przy ZUS od strony wschodniej).
Pomnik odsłonięto 14 lutego 2023 - w 81. rocznicę powstania Armii Krajowej - granitowy obelisk o wysokości 4 metrów oraz masztem i biało-czerwoną flagą postawiono przy Stadionie Stoczniowiec (w lewobrzeżnej części miasta).
Pomnik swoją symboliką nawiązuje do wielowiekowych idei przyświecających polskim patriotom, wyrażonych słowami: Bóg – Honor – Ojczyzna. Bezpośrednio odwołuje się do elementów wizualnych Wojska Polskiego i Polski Walczącej, a słowa roty przysięgi umieszczone na cokole, podkreślają wartości przyświecające żołnierzom SZP, ZW oraz AK.
Pomnik powstał w oparciu o środki finansowe Stowarzyszenia Budowy tego pomnika (zrzeszającego m.in. żołnierzy 6. Mazowieckiej Brygady Obrony Terytorialnej im. rotmistrza Witolda Pileckiego), także dzięki darowiznom od osób prywatnych i prawnych, również dzięki wsparciu lokalnych przedsiębiorców, jak i za współpracą samorządów miasta Płocka, powiatu płockiego i województwa mazowieckiego.
Pomnik w Hołdzie Żołnierzom Armii Krajowej znajduje się w Płocku również w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Zabytkowym, zlokalizowanym w centrum miasta.
Północna ściana tego pomnika jest od 1998 r. dedykowana Pamięci Sybiraków - zmarłych, poległych i zadręczonych na obczyźnie.
W części północnej tej nekropolii (tj. na Cmentarzu Rzymskokatolickim Parafii św. Bartłomieja Apostoła), w jego centralnej części znajduje się także Panteon Żołnierzy Wyklętych Mazowsza. Jest on obok pomnika poświęconego por. Stefanowi Bronarskiemu ps. „Liść” (żołnierzowi AK i NSZ, aresztowanemu przez UB, straconemu w 1951 r.) oraz jego żołnierzom.
Lokalizacja: pomnika AK na terenie KS Stoczniowiec - ul. Kolejowa 3 (tuż przed wiaduktem kolejowym - jadąc do Płocka po prawej stronie drogi).
Pomnik AK na Cmentarzu Zabytkowym - al. F. Kobylińskiego 27.
Panteon Żołnierzy Wyklętych Mazowsza – al. F. Kobylińskiego 26.
To obecnie obiekt piłkarski, którego początki sięgają 1973 r., całkowicie przebudowany w latach 2020-2023, noszący od 2004 r. imię legendarnego trenera Kazimierza Górskiego.
Jest obiektem o pojemności 15 004 miejsc dla widzów (wszystkie miejsca kryte), z jednopoziomowymi trybunami z niebiesko-białą mozaiką krzeseł - spełniając tym samym wymogi kategorii UEFA. Trybuny znajdują 
się blisko murawy, a pierwszy rząd jest podniesiony dla lepszej widoczności boiska (styl „angielski” widowni). Stadion posiada 14 lóż VIP, miejsca dla prasy, punkty gastronomiczne, restaurację oraz parkingi. Sama murawa boiska nie jest kryta. Nowy stadion jest wyższy standardem komfortu i bezpieczeństwa, tak dla widzów, jak i dla organizatorów stadionowych imprez.
Na stadionie swoje mecze rozgrywa Wisła Płock (zarówno krajowe, jak i w pucharach europejskich). Stadion gościł już mecze reprezentacji Polski (w tym i do lat 21) oraz mecze o Superpuchar Polski. Obecna oficjalna nazwa stadionu brzmi: ORLEN Stadion im. Kazimierza Górskiego
Lokalizacja: ul. I. Łukasiewicza 34 – wejścia główne od ul. 7 czerwca 1991 r.
Historia teatru w Płocku rozpoczyna się w 1812 r., kiedy to dzięki staraniom ówczesnego prefekta departamentu płockiego Rajmunda Rembielińskiego adaptowano (przebudowano) na potrzeby teatru zrujnowany kościół Świętej Trójcy.
Teatr Miejski działał w budynku po kościele Świętej Trójcy aż do drugiej wojny światowej. Występowało w nim wiele wybitnych osób, między innymi Gabriela Zapolska, Wincenty Rapacki, Ludwik Solski. W 1940 roku niemieckie władze okupacyjne zburzyły budynek teatru.
Po II Wojnie Światowej rolę teatru gościnnie pełniło kino Przedwiośnie (obecnie – pisownia oryg.: NoveKino Przedwiośnie). Teatr płocki zaistniał ponownie, w pełni z 1975 rokiem (już w obecnej jego lokalizacji) - pod nazwą „Teatr Płocki – Ośrodek Kultury i Sztuki”. Od 1977 już był samodzielną instytucją - Teatrem Dramatycznym.
W 1980 roku teatrowi nadano imię Jerzego Szaniawskiego, dramaturga i pisarza żyjącego w latach 1886 - 1970.
W latach 2006-2027 dokonano gruntownej modernizacji teatru – między innymi unowocześniono scenę (w tym i powiększono jej rozmiary), wybudowano od podstaw scenę kameralną, zmodernizowano pracownie: poligraficzną, stolarską i krawiecką, również zmodernizowano fasadę teatru, nadając jej modernistyczny wygląd.
Lokalizacja: ul. Nowy Rynek 11.
Zbiornik wodny na terenie miasta, powstały w II połowie 80. lat, w wyniku przeciwpowodziowego porządkowania rzeki Wisły.
Dawniej zalew był elementem koryta rzeki Wisły, mając z nią połączenie wąskim przesmykiem. Po licznych remontach nabrzeża w latach 70.-80. stał się oddzielnym akwenem (odłączonym od rzeki Wisły).
Obecnie, od wielu już lat nad Zalewem Sobótka funkcjonuje strzeżone kąpielisko z piaskową plażą i sąsiadującymi z nią atrakcjami: boiskiem do gry w siatkową piłkę plażową i zjeżdżalnią dla dzieci. Jest tu także wypożyczalnia kajaków i rowerów wodnych. W niedużej odległości od plaży zlokalizowany jest automatyczny sezonowy punkt wypożyczania miejskich rowerów drogowych. W pobliżu Sobótki są liczne drogi rowerowe, oraz ścieżki trekkingowe. W okolicach znajdują się także lokale gastronomiczne.
Nazwa zalewu wzięła się od lokalnej legendy o pięknej dziewczynie – Sobótce - i zakochanym w niej smoku (zajmującym pobliską grotę na skarpie wiślanej).
Lokalizacja: przy ul. Rybaki (w dole skarpy wiślanej, u podnóża Zespołu klasztorno-katedralnego mariawitów).
Płock we wczesnym średniowieczu był ośrodkiem kultu pogańskiego. Istniejące dowody pochodzące z wykopalisk archeologicznych wykazały, że Płock założono w końcu X w. Był on wtedy grodem obwarowanym wałem drewniano-ziemnym - to właśnie od tych „obwarowań-płotu” pochodzi - jak głosi jedna z hipotez - nazwa miasta (płot - Płock). Inna hipoteza tłumaczy nazwę grodu, jako zaczerpniętą od nazwy nieistniejącej już obecnie rzeki Płota, dopływającej do Wisły jednym z jarów na wysokiej skarpie. Jeszcze inna koncepcja mówi, że nazwa Płock pochodzi od dawnego rzeczownika „płota”, co znaczyło: rozlewisko, nurt rzeki (terminologia określania stanu rzeki Wisły).
W czasach Piastów: księcia Mieszka I (922 lub 945-992) i pierwszego koronowanego króla Polski Bolesława Chrobrego (967-1025), Mazowsze ze stolicą w Płocku wchodziło w skład państwa polskiego.
Za sprawą Bolesława Chrobrego, na początku XI w. zostali sprowadzeni do Płocka benedyktyni. Natomiast za panowania księcia Bolesława Śmiałego (ok. 1040-1081 a. 1082) w 1075 r. zostało utworzone tu biskupstwo mazowieckie. Płock stał się głównym ośrodkiem władzy państwowej, gdy korona Polski przeszła w ręce Władysława I Hermana (1043-1102) - miasto stał się wtedy stolicą Polski. W tym czasie na Wzgórzu Tumskim powstały pierwsze murowane budynki, między innymi płocka katedra, wybudowana w stylu romańskim oraz książęce palatium. Po śmierci Władysława I Hermana rządy w stołecznym Płocku przejąć jego syn Bolesław III Krzywousty (1086-1138) – to właśnie za jego rządów powstała tutaj (w 1180 r.) szkoła przy kolegiacie św. Michała, która edukuje w tym samym miejscu do dziś (obecnie Małachowianka).
W 1138 r. miasto przestało być stolicą Polski – ale nadal pozostało główną siedzibą książąt mazowieckich (był to okres rozbicia dzielnicowego).
W latach: 1233-1351 i 1370-1495 Płock był siedzibą rządów Księstwa Płockiego, które stanowiło (zależnie od wydarzeń politycznych) całą lub wydzieloną część Mazowsza. W 1237 r. Płock uzyskał prawa miejskie. W końcu XIII w. zaczęto budować nowy książęcy zamek.
Duży rozkwit miasta datuje się na lata 1351-1370, gdy na tronie polskim zasiadł Kazimierz Wielki (1310-1370). Z jego inicjatywy powiększono teren Płocka, wybudowano podwójny pas murów obronnych (za fosą) oraz dokończono wznoszenie nowego, murowanego (gotyckiego) zamku (to właśnie za epoki Kazimierza Wielkiego w pełni dokończono jego budowę). Ten okres kładł wielkie nadzieje w rozwój gospodarczy Płocka i regionu, w związku z położeniem miasta bezpośrednio przy szybko rozwijającym się szlaku handlowym na Wiśle (już wtedy o charakterze krajowym i międzynarodowym).
Po wielu podziałach i scaleniach Księstwa Płockiego, przeszło ono w 1495 r. pod władze Rzeczpospolitej (ze stolicą w Krakowie) - od tego momentu, aż do rozbiorów Polski Płock pełnił rolę stolicy województwa płockiego, jako jednego z 3 województw mazowieckich.
Wieki od XV do XVI to lata dużego rozwoju miasta. Powstały wytwórnie sukna i płócien, młyny, spichlerze, browary, a także liczne cechy rzemieślnicze, umacniała się działalność szlaku handlowego Wisły. Rozwijało się przy nich szkolnictwo oraz życie kulturalne i artystyczne.
Wiek XVII przyniósł Płockowi pożary, także wojny szwedzkie i północne – działania wojsk i rabunki wyniszczyły i wyludniły miasto.
W wyniku II rozbioru Polski (1793 r.) Płock dostał się pod panowanie Prus, zaś w 1815 (na mocy Kongresu Wiedeńskiego) pod panowanie caratu rosyjskiego. W 1820 roku powstało w Płocku Towarzystwo Naukowe Płockie – jedno z najstarszych w kraju towarzystw naukowych.
Wieki XIX i I połowa XX to okresy burzliwe dla całego kraju, w tym i Płocka – do historii przeszło wiele postaw patriotycznych tego miasta. Właśnie tutaj odbyło się w 1831 r. ostatnie posiedzenie sejmu polskiego z okresu powstania listopadowego (także mieszkańcy Płocka brali czynny udział w powstaniu listopadowym). 
Ważnym wydarzeniem dla historii miasta była postawa Płocczan także w wojnie polsko-bolszewickiej (1919-1921). W 1921 r. Płock został uhonorowany z rąk marszałka Józefa Piłsudskiego orderem Krzyża Walecznych - za bohaterską obronę Płocczan przed przeważającymi siłami wroga. W bitwie na terenie miasta, w dniach 18-19 sierpnia 1920 r. brali udział, między innymi i rybacy, i robotnicy, pracownicy poczty, i właściciel prywatnych firm, do walk dołączyły nawet kobiety, dzieci i starcy.
Lata II Wojny Światowej były dla Płocka również burzliwe - podobnie jak wielu innych miast w tym czasie - zburzono w Płocku część dzielnicy żydowskiej, rozebrano teatr. Straty w ludności wynosiły 11 tys. osób (w tym około 8 tys. Żydów) - 1/3 ówczesnej liczby mieszkańców Płocka.
Znaczny rozwój aglomeracji był od 1960 r. - ściśle związany z budową rafinerii w Płocku (obecnie Orlen S.A.). W latach 1975–1998 Płock był miastem wojewódzkim - obecnie Płock jest stolicą powiatu. 
Znaczącymi walorami turystycznymi miasta są wciąż jego zabytki, między innymi.: bazylika katedralna, opactwo pobenedyktyńskie (dawny Zamek Książąt Mazowieckich), średniowieczne kanonie, kościół farny, Małachowianka, zabudowa Starego Rynku. Do walorów kulturowych miasta można zaliczyć, także: nadal istniejące Towarzystwo Naukowe Płockie, ogród zoologiczny, Teatr Dramatyczny, Płocką Orkiestrę Symfoniczną, Klub Sportowy Wisła i inne. Ważnym atutem turystycznym miasta jest jego położenie na prawym brzegu Wisły, na wysokiej skarpie wiślanej - oferujące malownicze widoki na Kotlinę Płocką.
Płock posiada 4 wyższe uczelnie, w tym Wyższe Seminarium Duchowne i filię Politechniki Warszawskiej.
* * *
Strona główna: https://muzeumplock.eu/
Strona FB: https://www.facebook.com/muzeummazowieckie
Strona FB tylko Spichlerza: https://www.facebook.com/spichlerzmmp
Strona teatru: https://www.teatrplock.pl/pl
Strona FB: https://www.facebook.com/TeatrPlock/
Kanał na Youtube: https://www.youtube.com/@TeatrPlock
